Cursus B

 

‘Het mysterie van het Koninkrijk in gelijkenissen van Mattheüs’

 

In deze serie wordt een aantal gelijkenissen uit het Evangelie van Mattheüs besproken. Het gaat om parabels waarin de focus ligt op de vraag wat Jezus bedoelt met het ‘Koninkrijk’.

 

 

25 september 2017  ‘Francesco, het verhaal over een middeleeuwer’ – Gezamenlijke openingsavond 

Dichter-verteller Peter Vermaat

16 oktober 2017   ‘De koninkrijksrede van Mattheüs 13’

 

Prof. dr. Niek Schuman, voormalig docent Oude Testament, later hoogleraar Liturgiewetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam

 

Het door Jezus geproclameerde ‘Rijk van God’ of ‘Koninkrijk der heme-len’ is niet een politieke of geografische grootheid, maar een visioen. Het is, om met Kuitert te spreken, ‘van verbeelding’. Juist zo wil het een richtpunt zijn voor de menselijke kijk op de zin van leven en samenleving, en een leidraad voor een handelen dat daarop afgestemd is. In de gelijkenissenrede van Mattheüs 13, zelf de middelste van vijf grote redevoeringen, komt het begrip ‘Koninkrijk’ twaalf keer voor. Genoeg om ook zelf zich als leerling (‘discipel’) aan te sluiten.

 

 

13 november 2017   ‘Een Rechter die zelf het gericht ondergaat?’

Breukelmans uitleg van de gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht. Mattheüs18 : 21-35 

Drs. Gerard van Zanden, predikant van de Gereformeerde Kerk Urk en werkend aan een proefschrift over het Bijbels-theologisch project van Frans Breukelman.

 

In het Mattheüsevangelie vinden we een gelijkenis die de andere drie evangelisten niet hebben: de ‘gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht’ (Mt 18:23-35), die door Jezus verteld wordt nadat Petrus bij Hem kwam en vroeg (vers 21): ‘Hoeveel keer zal mijn broeder tegen mij zondigen en ik hem vergeven? Tot zevenmaal toe?’ Jezus antwoordt hem eerst rechtstreeks (‘zeventigmaal zeven maal!’), maar vertelt hem vervolgens ook nog een gelijkenis. In deze gelijkenis, zo stelt Breukelman, ligt heel de strekking van Mattheüs’ verkondiging besloten. We zullen ontdekken dat Breukelman daarmee veel méér bedoelt dan dat Jezus’ Vader een God van vergeving is.

 

22 januari 2018   ‘Het geding om de wijngaard’ – Mattheüs 21 : 33-46 

 

Ds. Bram Grandia, emeritus predikant

Hij werkte als predikant in verschillende plaatsen en bij het IKON-pastoraat in Hilversum. Is betrokken bij de theologische werkgroep van Kerk en Vrede en bestuurslid van de Stichting Vrienden van The Tent of Nations in Bethlehem. 

We doen een poging om deze gelijkenis iets minder vanzelfsprekend te maken. De Willibrordvertaling heeft als kopje: De misdadige wijnbouwers. Dan is het oordeel al geveld. De wijnbouwers zijn de misdadigers. Is dat wat Jezus wil zeggen? Hoe keek Hij naar de wijnbouwers die hun land waren kwijtgeraakt aan een heer in den vreemde? En naar het verzet in zijn dagen? Of gaat het daar in de gelijkenis niet om? Waar gaat het dan over? Over de kerk die de plek van Israël in gaat nemen, zodat de gelijkenis een hoeksteen wordt voor vervangings-theologie? In de leesstof vooraf horen we enkele heel verschillende stemmen vanuit Israël en vanaf de Westbank. Daar leggen wij onze leeservaringen tegenaan. 

29 januari 2018   ‘Welke boodschap heeft de parabel van de arbeiders van het elfde uur?’

Antwoorden uit de receptiegeschiedenis en het moderne vergelijkende parabelonderzoek. Mattheüs 20 : 1-16 

Prof. dr. Annette Merz, hoogleraar Nieuwe Testament aan de Protestantse Theologische Universiteit 

Deze parabel van Jezus heeft een zeer diverse interpretatiegeschiedenis, waaruit wij enkele hoogtepunten (bijv. Origenes, Maarten Luther, Joachim Jeremias) zullen leren kennen. De parabel is ook bijzonder interessant omdat er veel rabbijnse parabels van de wijngaard overgeleverd zijn, die grote verwantschap met de Jezusparabel laten zien. Vaak werd deze verwantschap echter ontkend of ten nadele van de rabbijnse zusterparabels geïnterpreteerd. We zullen proberen om de gelijkenis van Jezus en de parabels van de rabbijnen als parels van Joodse didactische literatuur te begrijpen en te waarderen.

 

 

19 februari 2018   ‘De wijze en de dwaze meisjes en De Talenten’ – Mattheüs 25 : 1-30

 

Ds. Ynte de Groot, emeritus predikant te Groningen

 

Deze gelijkenissen moeten, getuige de talrijke prenten die erover gemaakt zijn, erg populair zijn geweest. Die afbeeldingen stemmen eerlijk gezegd niet erg vrolijk. De dwaze meisjes worden steevast afgebeeld als dobbelende, dansende en drinkende losbollen, terwijl de wijze meisjes nuttige handwerken verrichten of aan Bijbelstudie doen. En de ene knecht die zijn talent onvermeerderd aan de heer terugbrengt is natuurlijk ook een luiwammes. Terecht worden zij aan de hemelpoort geweigerd. 

 

 

 

 

 

 

19 maart 2018   ‘Het oordeel’ – Mattheüs 25: 31-46

 

Drs. Marco Visser, predikant van de Protestantse Gemeente te Heemskerk

 

‘Dan zal hij zitten op de troon zijner heerlijkheid, en voor hem zullen alle volkeren verzameld worden, en hij zal hen van elkaar scheiden, zoals de herder de schapen van de bokken scheidt…’ Deze beeldspraak is bekend van schilderijen en kerktimpanen: aan het einde der tijden zal er scheiding aangebracht worden tussen… Ja, tussen wie of wat eigenlijk? Tussen rechts en links, tussen goed en kwaad, tussen gelovig en ongelovig? Een beeld dat inmiddels bij velen weerstand oproept: werd het immers niet van hogerhand ingezet als opgeheven wijsvinger, of misschien zelfs om angst aan te jagen? Pas maar op, want anders sta je straks aan de verkeerde kant… Reden genoeg om de tekst weer eens in te duiken: wat staat er eigenlijk, waar gaat het over? 

9 april 2018   ‘De fresco’s van Fra Angelico’ – Gezamenlijke slotavond 

Dr. Anne Marijke Spijkerboer 

Zijn deze gelijkenissen echt zo moralistisch? En gaan ze over onze beloning of bestraffing na de dood? Nauwkeurig lezen zal ons zeker vrolijker stemmen dan deze plaatjes doen! 

​© 2019-2020 | fries leerhuis | Olterterperkring