Cursus C

 

Joodse literatuur 

 

 

In deze cursus worden vier boeken uit de hedendaagse Joodse literatuur besproken.

 

 

15 januari 2018   Het complot tegen Amerika – Philip Roth 

Enerzijds beschrijft Roth (1933) een gang van de geschiedenis die drastisch verschilt van de onze, maar tegelijkertijd is die wereld makkelijk voor te stellen. Ook een wereld die commentaar levert op het hedendaagse Amerika, met haar rechtse signatuur en de daaruit voortvloeiende agressie jegens potentiële vijanden. Roth zet een hysterische en egocentrische, isolationistische wereldmacht neer en de lezer mag zelf parallellen trekken, zoals Lodewijk Ascher deed toen Trump president werd. 

Toen luchtvaartheld Charles A. Lindbergh bij de verkiezingen van 1940 onverwachts van Franklin Roosevelt won, sloeg in elke joods familie in Amerika de angst toe. Lindbergh verweet de joden publiekelijk dat ze uit eigenbelang aanstuurden op een zinloze oorlog met nazi-Duitsland. Wat daarna gebeurde in Amerika vormt de historische achtergrond. Een confronterende roman waarin Philip Roth vertelt hoe zijn eigen familie overleefde tijdens de periode-Lindbergh. 

Roth maakt zijn hersenspinsel geloofwaardig doordat hij zijn eigen geschiedenis als jongetje tot onderwerp neemt. Het lijkt soms alsof dit boek ondanks het hoogst fictionele karakter zijn bloedeigen memoires bevat, de memoires van een geweldige angst. 

‘In deze herinneringen regeert de angst, een voortdurende angst. Natuurlijk kent elke kindertijd wel zijn verschrikkingen, maar toch vraag ik me af of ik als kind minder bangelijk zou zijn geweest als Lindbergh geen president was geworden, of als ik geen joden als ouders had gehad.’

 

 

12 februari 2018   De glazen Kamer – Simon Mawer

Mawer (1948) laat zijn boek beginnen in Tsjecho-Slowakije van 1930. Op een heuvel buiten Praag laten Viktor en Liesel Landauer hun droom-huis bouwen. Een modern vormgegeven huis van staal, glas en natuursteen. Met als blikvanger de centrale glazen kamer, een architectonisch hoogstandje. 

Als de donkere wolken van de Tweede Wereldoorlog zich boven Europa samenpakken moet de joodse Viktor met zijn gezin vluchten voor de nazi’s. Gewone mensen worden meegesleurd door grote gebeurtenissen, tegen de achtergrond van het stabiele element van een betoverend huis. 

Het vertrek van de bewoners betekent niet het einde van het huis. Het gaat steeds in andere handen over: van de Landauers naar de nazi’s die het gebruiken voor ‘wetenschappers’ die menselijke rassen ‘bestuderen’, na de bevrijding door de Russen als revalidatiecentrum voor gehandicapte kinderen. Altijd blijft de glazen kamer een haast magische aantrekkingskracht uitoefenen op de bewoners. En dan, jaren later, na de val van het communisme, kan de weduwe Landauer eindelijk terugkeren naar haar huis. 

 

De glazen kamer speelt een cruciale rol in de levens van de elkaar opvolgende bewoners. De personages zijn fictief, het huis bestaat echt. 

12 maart 2018   Maangloed – Michael Chabon 

Michael Chabon (1963) schreef met Maangloed een nieuw literair meesterwerk dat moeiteloos waarheid met fictie vervlecht. Intens, tragikomisch, ontroerend en bovenal: chabonesk. Chabon verbindt in deze roman een Joodse familiegeschiedenis met grote gebeurtenissen uit de twintigste eeuw. 

Vlak nadat zijn debuutroman De geheimen van Pittsburgh verscheen, reisde Michael Chabon naar zijn moeders huis om een bezoek te brengen aan zijn terminaal zieke grootvader. Op zijn doodsbed vertelt zijn opa over de rebelse jonge man die hij ooit was en het roerige leven dat volgde in een levensverhaal dat de twintigste eeuw omspant: over de joodse achterbuurten van Zuid-Philadelphia waar hij als schoffie opgroeide in de jaren dertig en zijn rol in de Tweede Wereldoorlog, over zijn obsessie met het Amerikaanse ruimtevaartprogramma vanaf de jaren zestig tot zijn flirt als oude man met een intrigerende dame in het bejaardentehuis in Florida. 

In het tijdsbestek van een week hoort Michael nooit eerder vertelde verhalen, over oorlog en avontuur, lust en liefde, waanzin en existen-tiële twijfel en, uiteindelijk, over de verwoestende impact van geheimen en leugens. 

Met dit al dan niet verzonnen levensverhaal vertelt de auteur het verhaal van een eeuw: complex, soms magisch, grillig en pijnlijk. De wereld is niet te begrijpen, wist zijn grootvader al, alleen te vertellen. En dat doet hij subliem! 

 

 

26 maart 2018   Grensleven – Dorit Rabinyan 

 

De roman (2016) van Dorit Rabinyan (1972) over de onmogelijke liefde tussen Liat en Hilmi. Liat is niet alleen geboren in Israël, ze is ook overtuigd zioniste, opgegroeid met een vanzelfsprekende angst voor de Arabische vijand. Hilmi komt uit Ramallah en werd tijdens de tweede Intifada opgepakt en vernederd door Israëlische soldaten. Na hun eerste nacht samen verrast hij haar met een ontbijt van pitabroodjes, groene olijven en tahin. Hoe verliefd ze ook zijn, de einddatum staat al bij voorbaat vast: de dag waarop Liat terugvliegt naar Tel Aviv zal ook het einde van deze liefde betekenen. 

Liat vertaalt scripties van het Engels naar het Hebreeuws. Hilmi Nasr is leraar Arabisch en kunstschilder is. Ze spreken elkaars taal niet, dus spreken ze Engels. Ze zijn zich ervan bewust dat hun liefde door geen van de wederzijdse families geaccepteerd wordt. Hoezeer ze hun politieke verschillen op de achtergrond proberen te dringen, worden ze er toch steeds mee geconfronteerd. Na Liats vertrek naar Israël houden ze telefonisch contact. Als Hilmi met vrienden mee naar Tel Aviv kan rijden en haar wil verrassen, loopt het heel anders dan verwacht. 

Sinds Grensleven in Israël verscheen, is Rabinyans leven ingrijpend veranderd. Het boek werd door het ministerie van onderwijs verboden op middelbare scholen, omdat het relaties tussen Israëli’s en Palestijnen zou bevorderen. Onderwijsminister Naftali Bennett lichtte dat besluit persoonlijk toe in het achtuurjournaal. De volgende dag werd ze door voorbijgangers in het gezicht gespuugd en uitgescholden voor landverrader. Linkse politici en prominente schrijvers als Amos Oz, A.B. Yehoshua en David Grossman schaarden zich achter haar en plotseling was Rabinyan een heldin van het vrije woord. 



Cursusleiding: Erica Plomp – den Uijl 
Locatie: Karmelklooster, Drachten 

Data: maandag: 15 januari, 12 februari, 12 maart en 26 maart 2018 

Tijd: Bij voldoende deelname kan gekozen worden tussen \

C1 : 13.30 - 15.30 uur

C2 : 16.00 - 18.00 uur 

(U dient zich voor 2 december 2017 aan te melden!) 

​© 2019-2020 | fries leerhuis | Olterterperkring