Seizoen 2026 – 2027
Openingsbijeenkomst
‘NAR van de Onnoembare Francesco van Assisi, dichter van het Zonnelied’
Een theatrale voorstelling van
Datum: zondag, 27 september 2026
Aanvang: 15.00 – 17.00 uur (inclusief pauze)
Locatie: De Ontmoetingskerk, Achter de Hiemen 41, 9244 BP, Beetsterzwaag
(ingang: Vlaslaan)
Voor wie?
De voorstelling is voor deelnemers aan de cursussen en belangstellenden.
Entree: € 15,00 (inclusief koffie/thee).
Voor deelnemers aan een volledige cursus van de OTK is de openingsvoorstelling gratis.
In NAR van de Onnoembare, Francesco van Assisi, dichter van het Zonnelied vertelt spoken word performer Peter Vermaat het levensverhaal van Franciscus van Assisi. In deze voorstelling ligt het accent op de opdracht die Franciscus voor zichzelf zag: “De Allerhoogste heeft mij gevraagd om als een nieuw soort dwaas in de wereld te leven.” Vanuit deze leessleutel onderzoekt Peter Vermaat de verschillende bronnen en is zijn twee uur durende (met pauze), poëtische voorstelling ontstaan.
Franciscus van Assisi (1181/82 – 1226) is voor velen een bekende naam. Maar wat dreef hem?
Franciscus leefde in de middeleeuwen, een wonderlijke wereld met
zijn stedenoorlogen en kruistochten. Hij was een dromer van ridder-
idealen, van Parcival, de zuivere dwaas op zoek naar de Graal, van Lancelot, de ridder op de schandkar, door iedereen bespot. Hij was een brenger van vrede, zag heel de schepping als zijn broeder of zuster en hij werd geraakt door de melaatse, de paria van die tijd. Tot op de dag van vandaag heeft het leven van Franciscus veel mensen geïnspireerd.
‘Schemermens’ is een aangrijpend verhaal gebaseerd op de novelle ‘Drie rode rozen’ en de oorlogsdagboeken van de joodse auteur Abel Herzberg (1893 – 1989). Romanpersonage Salomon Zeitscheck wordt vaak beschouwd als het alter ego van de schrijver die tijdens de oorlog in concentratiekamp Bergen-Belsen gevangen zat.
Peter Vermaat is spoken word performer (dichter en verteller), theoloog en al bijna een kwart eeuw hoofdredacteur van Franciscaans Leven, een tijdschrift rond de spiritualiteit, historiciteit en actualiteit van het franciscaans gedachtegoed.
Cursus A
‘Dromen van een nieuwe horizon’
In drie bijeenkomsten verdiepen wij ons in achtergronden van het conflict Israël en Palestina. Veel mensen kunnen de wijze waarop dit conflict op 7 oktober 2023 uitbarstte niet bevatten en weten dan ook niet hoe zij zich hiertoe kunnen verhouden.
Het brengt ons in een morele crisis. We vragen ons af welke invloed de rol van het Westen bij het ontstaan van het conflict heeft gehad.
Misschien komt een droom van een nieuwe horizon tevoorschijn.
-
De ‘geestelijke’ achtergronden van de Jodenvervolging
Maandagmiddag 12 oktober 2026 – Alex van Heusden -
Conflict Israël-Palestina en de rol van het Westen daarin
Maandagavond 2 november 2026 – Bart Wallet -
Breuklijn Israël: botsende tectonische platen. Is er een alternatief?
Maandagmiddag 7 december 2026 – Martine van den Berg
Locatie:
De Buorskip
Datum en tijd:
-
De bijeenkomst op 12 oktober vindt plaats op de maandagmiddag –
Tijd: 14.00 – 16.00 uur -
De bijeenkomst op 2 november vindt plaats op de maandagavond –
Tijd: 20.00 – 22.00 uur -
De bijeenkomst op 7 december vindt plaats op de maandagmiddag –
Tijd: 14.00 – 16.00 uur
Maandagmiddag 12 oktober 2026, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘De ‘geestelijke’ achtergronden van de Jodenvervolging’
» Drs. Alex van Heusden, theoloog, bijbelwetenschapper: o.a. judaïca en geschiedenis van het vroege christendom.
Volgens Abel Herzberg (1893-1989), in zijn Kroniek der Jodenvervolging, 1940-1945, in 1950 verschenen, deed de barbarij door de nazi’s bedreven, zich allerminst voor als een gril van de geschiedenis, als iets toevalligs, een plotselinge rimpeling. De vervolging van de Joden met geen ander doel dan hen te vernietigen was de ontlading van een diepgaande, morele crisis die kenmerkend is voor de westerse cultuur. Een ontlading van wat zich in eeuwen had opgestapeld: die afschuwwekkende geschiedenis van Jodenhaat, Jodenmoord, verkettering, gedwongen bekeringen, verbranding van de Talmoed – een geschiedenis die de voorwaarden schiep van de Shoah, in het hart van het christelijke Europa. En als er nu in bepaalde niet echt frisse kringen gesproken wordt over een ‘Joods-christelijke cultuur’ en een ‘Joods-christelijke Europese identiteit’, moeten we zwaar op onze hoede zijn.
Hoever reikt die morele crisis, hoe zwaar drukt zij op de gewetens van alle betrokkenen en werkt zij door in de wereldwijde politieke arena van vandaag? We horen stemmen van toen, zoals die van Walter Benjamin en Carl Schmitt; en stemmen van nu, zoals die van Daniel Boyarin, Sinan Çankaya en Maurits de Bruijn.
Maandagavond, 2 november 2026, 20.00 – 22.00 uur in De Buorskip
‘Conflict Israël-Palestina en de rol van het Westen daarin’
» Prof. dr. Bart Wallet, historicus, hoogleraar Joodse Studies: Vroegmoderne en moderne joodse geschiedenis.aan de Universiteit van Amsterdam.
De Gaza-oorlog die na 7 oktober uitbrak, roept ook buiten het Midden-Oosten heftige reacties op. Tal van regeringsleiders bezochten Israël inmiddels, universiteiten raken ontwricht door debatten en protesten, straten vullen zich met demonstranten. Terwijl in Urk de Israëlische vlaggen uithangen, duiken in Amsterdam steeds meer Palestijnse vlaggen op. Hoe komt het dat dit conflict in Europa zoveel oproept?
Met een diepgaande analyse van de historische ontwikkelingen die hebben geleid tot het conflict Israël-Palestina en de rol van het Westen daarin, zoeken wij naar antwoorden.
Een zoektocht die ons brengt bij de dieptelagen van de Europese cultuur, de identiteitsontwikkeling van de inwoners van Israël en de breuklijnen in Europa en de VS.
Het is, om met Abel Herzberg te spreken een analyse van een ‘nieuw boek der Kronieken’.
Maandagmiddag 7 december 2026, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘Breuklijn Israël: botsende tectonische platen. Is er een alternatief?’
» Drs. Martine van den Berg, religiewetenschapper, auteur en spreekster.
Sinds 7 oktober 2023 en de daaropvolgende oorlogen staat Israël volop in de belangstelling. Voor veel mensen is het moeilijk te begrijpen waarom het land zo genadeloos te werk gaat. In deze lezing gaan we in op de achtergronden van de joods-Israëlische identiteitsontwikkeling en de heersende veiligheidsdoctrine: twee fenomenen die elkaar wederzijds beïnvloeden. Naast een korte vogelvlucht door de recente geschiedenis kijken we ook naar realistische scenario’s voor de toekomst. Bestaat er zoiets als een joodse én democratische staat? Is er een horizon voor een betere toekomst? Hoe zal Israël eruitzien in 2050 en waarom hebben we het daar eigenlijk over - is dat ons probleem?
Vraag voor de aanwezigen: waarom vindt u dit een belangrijk onderwerp? Kunt u uw interesse in en zorg om Israël en Palestina onder woorden brengen? Waarom is dit anders dan uw zorg om mensen in Sudan? Of is het niet wezenlijk anders?
Cursus B
‘Geschiedenis in opspraak’
In onze tijd lijkt de ‘verlossende’ essentie van de geschiedenis uitgestorven. Het leven gaat, volgens de filosoof Lisa Doeland, gepaard met verlies, met verval en met afval – wie leeft maakt vuile handen en laat een ecologische voetafdruk achter. Waar het op aankomt, is volgens haar jezelf steeds de vraag te stellen hoe je zo goed mogelijk niet alleen met sterfelijkheid, maar ook met uitsterfelijkheid leert om te gaan. Hoe kunnen wij daarbij inzicht verwerven vanuit de Schrift en theo-
logische grondnoties?
-
Openbaring is onthulling, maar niet voor iedereen
Maandagmiddag 11 januari 2027 – Jurgen van den Herik -
Over het verschil tussen Shalom en Lieve vrede
Maandagmiddag 8 februari 2027 – Jurgen van den Herik -
Wat is Christo-fascisme en wat is Eindtijd-fascisme?
Maandagmiddag 1 maart 2027 – Jaap Goorhuis -
De filosofie van het uitsterven – In gesprek met de theologe Catherine Keller
Maandagmiddag 5 april 2027 – Carola Dahmen
Locatie:
De bijeenkomsten van cursus B vinden plaats op de maandagmiddag in De Buorskip
Tijd: 14.00 – 16.00 uur
Maandagmiddag 11 januari 2027, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘Openbaring is onthulling, maar niet voor iedereen’
» Drs. Jurgen van den Herik, theoloog, emeritus predikant.
“De aardappels zijn vanavond gaar.” Dat was een mededeling die Rotterdammers elkaar doorgaven, ’s middags op het balkon van de tram, tijdens de hongerwinter, om duidelijk te maken, te “onthullen” dat er die avond een voedseldropping bij de Waalhaven zou plaatsvinden.
Waarom zeiden ze dat in deze bedekte termen? Omdat deze openbaarmaking niet bedoeld was voor de Duitse soldaten die ook op de tram aanwezig waren.
We zullen vanavond nagaan of het Bijbelboek Openbaringen op vergelijkbare manier bedekte termen gebruikt om de opstandelingen tegen Rome moed in te spreken zonder dat de Romeinse overheid begreep wat er gezegd werd.
Als dat waar is, dan is het boek Openbaringen niet zo geschikt als bron van toekomstvoorspelling. Er wordt in de Bijbel niet aan toekomstvoorspelling gedaan, maar aan opstanding. Dat is heel wat anders en wat dat is, gaan we in de teksten van het boek Openbaringen ontdekken.
Maandagmiddag, 8 februari 2027, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘Over het verschil tussen ‘Shalom en Lieve vrede’
» Drs. Jurgen van den Herik, theoloog, emeritus predikant.
Altijd als er iets ingrijpends gebeurt: een enorme aardbeving, een pandemie, een uitgebreide oorlog, verschijnen er zelfbenoemde, dominees-achtige types op het toneel om u te proberen te overtuigen van het feit dat het allemaal al in de Bijbel voorspeld was, wat er gebeuren moet. En sommige gelovigen gaan dan een stapje verder en menen dat ze dat wat voorspeld zou zijn “een handje moeten helpen”. In Amerika vind je veel van dat soort types.
Vanavond gaan we ontdekken dat Openbaringen wel degelijk iets zinnigs te zeggen heeft over de huidige tijd, maar dan over de manier waarop een Christelijke, Messiaanse, gemeente (wat iets anders is dan “Het Christen-dom”) voor ogen moet houden om het in de verdrukking uit te houden tegen degenen die aan de macht zijn. En om te “onthullen” dat de Messiaanse, Joodse, Bijbelse God, een zeer partijdige God is.
Deze lezing en de vorige horen bij elkaar. Het zal u daarbij niet verbazen dat het werk van ds K.H. Kroon, een van de oprichters van de Olterterperkring, ook aan de orde komt.
Maandagmiddag, 1 maart 2027, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘Wat is Christo-fascisme en wat is Eindtijd-fascisme?’
» Drs. Jaap Goorhuis, theoloog, emeritus predikant.
Deze beide begrippen duiken regelmatig op in de pers. Het eerste staat voor een beweging die een wereldbeeld verheerlijkt waarin witte, heteroseksuele mannen het voor het zeggen hebben. De gelijkheid van man en vrouw wordt ontkend, mensen van kleur doen niet mee, mensen die anders zijn dan heteroseksueel (LHBTIQ+) worden afgewezen, abortus is verboden, homohuwelijk is een gruwel, buitenlanders en asielzoekers moeten worden geweerd en dat alles in naam van Christus.
Het is een beweging die in de VS achter Trump staat en in ons land aanhangers heeft in Forum voor Democratie, de PVV en aanverwante groepen. Het tweede is een beweging in de VS van rijke mannen, type Musk, die dwepen met de gedachte van eigen privé staatjes waar zij de baas zijn en baden in weelde. Eilandjes als veilige havens in een wereld die bezig is ten onder te gaan aan klimaatrampen, vervuiling, uitputting van de aarde enz. Het vermeend christelijke hieraan is de gedachte van gelovigen die op een bepaald moment worden opgenomen in een gouden stad in de hemel terwijl de rest (de ongelovigen) achterblijft om hier op aarde een apocalyptische eindtijd te doorstaan en daarin ten onder te gaan. In mijn lezing staat de vraag centraal wat er nu eigenlijk bijbels of christelijk is aan deze bewegingen, of anders gezegd: hoe deze de bijbelse boodschap en de kerkelijke traditie verdraaien en in hun tegendeel doen verkeren.
Wat die bijbelse boodschap betreft gaat het o.a. over de Openbaring van Johannes. In hoofdstuk 20 schrijft Johannes over het duizendjarig rijk, het laatste oordeel, een nieuwe hemel en een nieuwe aarde en over het nieuwe Jeruzalem. Ik zal deze bijbelse toekomstvisie, als het dat al is, leggen naast het hierboven genoemde eindtijdfascisme.
Maandagmiddag, 5 april 2027, 14.00 – 16.00 uur in De Buorskip
‘De filosofie van het uitsterven
in gesprek met de theologe Catherine Keller’
» Dr. Carola Dahmen, theoloog, predikant.
Op 5 april 2027 rondt dr. Carola Dahmen Cursus B af met een lezing die de filosofie van het uitsterven in gesprek brengt met het denken van de theologe Catherine Keller.
De eco filosofe Lisa Doeland stelt in haar boek “Apocalypsofie: Over recycling, groene groei en andere gevaarlijke fantasieën” dat het einde van de wereld niet iets is wat ooit zal gebeuren, maar iets wat nu al gaande is. Volgens haar moeten we leren om op een goede manier uit te sterven en niet denken dat we het met innovatie en groene groei nog zullen redden om de wereld zoals die nu is te bewaren.
En misschien nog confronterender: is de wereld die we proberen te redden eigenlijk wel de moeite waard? Of opent juist het denken in termen van apocalypsofie de deur naar een totaal andere, betere wereld?
Carola Dahmen brengt deze scherpe analyse in gesprek met het niet minder radicale apocalyptische denken van de ecofeministische theologe Catherine Keller. Ook zij kijkt het monster van de uitsterving in het gezicht, maar doet dat samen met een onverwachte bondgenoot: Johannes van Patmos, schrijver van het bijbelse Openbaring. Kan zij ons meer hoop bieden? Of is hoop juist iets wat we niet nodig hebben?
Cursus C
Leeskring Joodse Literatuur
-
David Grossman – ‘Het leven speelt met mij’
Maandagmiddag 27 oktober 2025 – Adri Terlouw -
Sari Bashi – ‘Een Palestijns-Israëlisch liefdesverhaal’
Maandagmiddag 30 november 2026 – Adri Terlouw -
Hila Blum – ‘Hoe je van je dochter moet houden’
Maandagmiddag 25 januari 2027 – Adri Terlouw -
Arnon Grunberg – ‘Mogen we nog een beetje leven?’
Maandagmiddag 8 maart 2027 – Adri Terlouw
Cursusleiding:
drs. Adri Terlouw, freelance theoloog
Locatie:
Sûnenz (grote zaal), Burgemeester Wuiteweg 140, Drachten
Tijd: 14.00 – 16.00 uur
Opmerking:
Cursus C is reeds volgeboekt.
U kunt zich op de reservelijst laten plaatsen.
1. David Grossman: ‘Het leven speelt met mij’
» Datum: 26 oktober 2026
We beginnen het seizoen met de laatst verschenen grote roman van David Grossman.
Het boek is gebaseerd op het levensverhaal van Eva Panić Nahir, een vrouw die Grossman ruim twintig jaar kende en die hem vroeg haar verhaal ooit literair te vertellen. Grossman benadrukt echter dat hij geen documentaire schreef, maar een roman: hij veranderde feiten en personages, terwijl hij trouw probeerde te blijven aan de persoonlijkheid en morele dilemma’s van de echte vrouw achter het verhaal.
Centraal staat Vera, die na de politieke breuk tussen Tito en Stalin wordt opgesloten op het gevangeniseiland Goli Otok omdat zij weigert haar overleden man te veroordelen. Die keuze bepaalt niet alleen haar eigen leven, maar ook dat van haar dochter Nina en kleindochter Gili. Wanneer de drie vrouwen samen terugkeren naar Goli Otok, worden pijnlijke herinneringen, verwijten en onverwerkte trauma’s opnieuw zichtbaar.
Volgens Grossman gaat deze roman niet over schuld of veroordeling, maar over begrip. Hij onderzoekt hoe mensen vast kunnen raken in hun eigen levensverhaal en hoe trauma’s generaties lang doorwerken. Tegelijk laat hij zien dat het mogelijk is om met meer compassie naar jezelf, je ouders en je verleden te kijken. Daarmee is Het leven speelt met mij niet alleen een aangrijpende familiegeschiedenis, maar ook een aangrijpend verhaal over herinnering en identiteit en een zoektocht naar verzoening.
David Grossman: Het leven speelt met mij. Uit het Hebreeuws vertaald door Ruben Verhasselt. Cossee; 328 pagina’s; € 24,99.
2. Sari Bashi: Maqloubah: ‘Een Palestijns-Israëlisch liefdesverhaal’
» Datum: 30 november 2026
Wat gebeurt er wanneer liefde de grenzen van een politiek conflict overschrijdt? In Maqloubah – Een Palestijns-Israëlisch liefdesverhaal beschrijft Sari Bashi haar relatie met Osama, een Palestijn uit Gaza. Hun persoonlijke geschiedenis speelt zich af tegen de achtergrond van een conflict dat al generaties lang levens bepaalt en mensen van elkaar scheidt.
Aan de hand van hun beider perspectieven laat het boek zien hoe politieke beslissingen doorwerken in het dagelijks leven. Reizen, wonen, familiebezoek en zelfs de meest vanzelfsprekende keuzes blijken beladen met obstakels. Terwijl Sari en Osama proberen een gezamenlijk leven op te bouwen, worden zij telkens geconfronteerd met de ongelijkheid en spanningen die het Israëlisch-Palestijnse conflict kenmerken.
Toch is Maqloubah meer dan een boek over politiek. Het is een verhaal over hoop, veerkracht en de mogelijkheid om de ander te blijven zien als mens. Juist daardoor biedt deze persoonlijke geschiedenis een verrassend en ontroerend perspectief op een vaak onoverbrugbaar lijkende werkelijkheid.
Sari Bashi: Maqloubah – Een Palestijns-Israëlisch liefdesverhaal. Uit het Engels vertaald door Lara Visser. Orlando; 320 pagina’s; € 24,99.
3. Hila Blum: ‘Hoe je van je dochter moet houden’
» Datum: 25 januari 2027
Het derde boek is Hoe je van je dochter moet houden van Hila Blum, een indringende en gelaagde roman over liefde, schuld en de breekbaarheid van familiebanden. Centraal staat Joëlla, een moeder die wanhopig probeert te begrijpen waarom haar dochter Lea haar leven heeft verlaten. Die zoektocht voert niet alleen langs herinneringen, maar ook langs de vraag hoe betrouwbaar die herinneringen eigenlijk zijn. Wat is er werkelijk gebeurd, en wat is achteraf gevormd door schuld, verlangen en gemis?
Blum schreef deze roman vanuit haar eigen angsten als moeder. Ouders handelen vaak uit liefde en met de beste bedoelingen, maar kunnen nooit volledig overzien welke uitwerking hun keuzes zullen hebben op hun kinderen. Juist dat spanningsveld – tussen zorg en schade, nabijheid en verstikking – vormt het hart van deze roman.
Opvallend is dat alleen de stem van de moeder klinkt. Daardoor blijft Lea ongrijpbaar en ontstaat ruimte voor twijfel en interpretatie. Is Joëlla een toegewijde moeder die haar dochter niet kan loslaten, of heeft haar liefde iets verstikkends? Blum geeft geen eenduidig antwoord. Dat maakt Hoe je van je dochter moet houden tot een rijk en ongemakkelijk boek, dat uitnodigt tot gesprek.
Hila Blum: Hoe je van je dochter moet houden, vertaald door Hilde Pach.
De Bezige Bij; € 23,99; 272 blz.
4. Arnon Grunberg: ‘Mogen we nog een beetje leven?’
» Datum: 8 maart 2027
Dit essay is een uitwerking van een lezing over de Bergrede die Arnon Grunberg voorjaar 2025 hield in de Bergkerk in Amersfoort. In tien korte hoofdstukken levert Grunberg commentaar op Jezus’ Bergrede uit Mattheüs 5 – 7. Met als centrale these, dat Jezus enerzijds appelleert aan een universeel menselijk verlangen naar verlossing van lijden, maar daar anderzijds een opdracht tegenoverstelt die misschien wel te veel van ons vraagt, namelijk om onze vijanden lief te hebben.
Het is een typische Grunberg: aforistisch, ironisch en vol terloopse verwijzingen naar teksten van Camus, Nietzsche, Kafka, Kierkegaard en vele anderen. Dat maakt het tot een boek dat niet heel makkelijk te lezen is. Aan de andere kant is die intertekstualiteit ook wel weer typisch Joods. Ook de Talmud zit er vol mee.
En net als de Talmud is ook Grunberg met zijn essay uit op dialoog, om als lezers aan de hand van de tekst samen met de schrijver verder te denken. Een uitnodiging die ik samen met de deelnemers graag aanga.
Arnon Grunberg: Mogen we nog een beetje leven? Over de dood van God en het lijk dat nog warm bleef. Atlas Contact; € 19,99; 159 blz.
Cursus D
‘Apocalyptische kunst door de jaren heen’
-
Mark Rothko, een Baltische ziel
Maandagmiddag 18 januari 2027 – Margaret Breukink -
Een indringende reis langs kunstzinnige aspecten van het begrip Apocalyptiek
Maandagmiddag 15 februari 2027 – Jan Henk Hamoen -
Vervolg van de reis langs kunstzinnige aspecten van het begrip Apocalytiek
Maandagmiddag 22 maart 2027 – Jan Henk Hamoen
Cursusleiders:
-
Drs. Margaret Breukink, heeft in Utrecht kunstgeschiedenis gestudeerd en ruime ervaring opgedaan als docent aan de Universiteit Utrecht en aan de Vrije Academie voor Kunsthistorisch Onderwijs in Amsterdam.
-
Dr. Jan Henk Hamoen, theoloog, bestuurslid Stichting Klaas Koopmans.
Locatie:
De Buorskip
Data:
Margaret Breukink, 18 januari 2027
Jan Henk Hamoen, 15 februari 2027
Jan Henk Hamoen, 22 maart 2027
Tijd: 14.00 – 16.00 uur
Maandagmiddag, 18 januari 2027, 14.00 – 16.00 uur in de Buorskip
‘Mark Rothko, een Baltische ziel’
» Margaret Breukink
In het begin van de 20ste eeuw vertrok een miljoen mensen uit Oost-Europa naar de Verenigde Staten vanwege antisemitisme, waaronder ook de familie van Marcus Rothkowitz (1903-1970) uit Dvinsk/Daugavpils, het toenmalige Rusland. De familie Rothkowitz was op tijd vertrokken. In 1915 werd de stad gebombardeerd door de Duitsers. De meeste fabrieken werden verplaatst ver achter het front met hun arbeiders, veelal Joden. In de tweede wereldoorlog werden de Joden van Daugavpils, een stad van 30.000 inwoners door de Letse fascisten en de Gestapo vermoord. Op 15 mei 1942 waren er nog 400 Joodse inwoners in leven. Rothko, is het lot van de Joden in zijn geboortestad nooit vergeten.
“Rothko een Baltische ziel” wil volgens Brokken zeggen “een outcast in zijn eigen wereld, een ontwortelde die dat absoluut niet wilde zijn en tegelijk iemand die waanzinnige liefde koesterde voor de omgeving waarin hij opgroeide”.
Wanneer je voor de immense doeken van Mark Rothko staat, voel je hoe je zijn wereld ingezogen wordt. De kleurvelden, opgebouwd uit zinderende verflagen, zijn van een ongekende intensiteit en verbeelden universele gevoelens als angst, extase, tragiek en euforie. Rothko was een kunstenaar die alles gaf, maar ook een leven kende van depressies.
Een getormenteerde ziel die tot grote kunst in staat was en die mensen tot op de dag van vandaag hiermee troost en verwondert.
Tijdens een lunch in New York (1963) vraagt de kunsthandelaar Frank Lloyd aan Mark Rothko wat zijn diepste wens is. Rothko antwoordt: ”Kun je me een eenmanstentoonstelling in Dvinsk geven”.
Maandagmiddag, 15 februari 2027 en 22 maart 2027,
14.00 – 16.00 uur in de Buorskip
‘Apocalyptiek in de kunst’
» Jan Henk Hamoen
Op het moment dat ik dit schrijf (eind juli 2026) woeden enorme branden in Frankrijk en Spanje. Het NOS - Journaal zond een verslag uit van de situatie in één van de brandhaarden en de presentator opende dit item met de zin dat ‘wat we te zien krijgen werkelijk apocalyptische beelden zijn’. Deze angstwekkende betekenis van het begrip ‘apocalyps’ is tot ons collectief geheugen gaan behoren. Vele kunstenaars hebben dat omgezet in indrukwekkende beeldtaal. Zo schilderde Ludwig Meidner ten tijde van de Eerste Wereldoorlog meermalen het thema Apocalyptische stad en Apocalyptisch landschap. En toen Francis Coppala in 1979 een film maakte over de Vietnamoorlog, gaf hij die film de volgende titel mee: ‘Apocalypse Now’ met aan het eind het indringende lied met het haast eindeloos herhaalde refrein ‘The End’ van The Doors.
Maar de inhoud en strekking van het begrip Apocalyps is rijker. Ook in de beeldende kunst. We laten ons daarom tegelijk inspireren door het werk van Dante Alighieri (Florence, 1265 - Ravenna, 1321). Zijn voornaamste werk staat bekend als La divina commedia (De goddelijke komedie) en plaatst het denken over hemel-en-hel in actueel perspectief. Natuurlijk kijken we ook naar het werk van Albrecht Dürer (Neurenberg, 1471 - 1528), die een hele serie maakte over de Apocalypse.
Of, eerder nog, de Tapijten van Angers ('Het schone tapijt van meneer van Anjou'), die net als Dürer, zijn oorsprong hebben in het Bijbelboek met de naam ‘Openbaring van Johannes’, maar tegelijk wortelen in de actualiteit van hun dagen. Het thema brengt ons ook bij de ervaringen van de Duitse Max Beckmann die in 1941 van een bevriende drukker uit Frankfurt de opdracht kreeg om 27 litho’s te maken bij de Apocalyps. Men zou verwachten dat ook Beckmann in zijn werk ingaat op zijn tijd, maar hij doet het tegenover gestelde: de oorlog benauwt hem alleen maar en inspireert hem niet. Hij vermijdt toespelingen op de actualiteit en houdt zich (vaak) letterlijk aan de tekst van het boek Openbaring Kort na het voltooien van het werk zei hij: ‘In mijn werk klaag ik God aan voor zijn fouten... Mijn religie is opstand tegen God, uitdaging en woede omdat hij ons zo geschapen heeft dat wij niet van elkaar kunnen houden.’
Het wordt vermoedelijk dus een indringende reis langs vele kunstzinnige aspecten van het begrip Apocalyptiek.